Web Analytics
Informatie

Wat is vervreemding?

De term vervreemding duidt op een staat van gebrekkige of afwezige verbondenheid — met anderen, het zelf, de omgeving, de samenleving.

Vervreemding is een staat van zijn

Vervreemd ben je — het is een staat van zijn en niet een tijdelijk iets. Dikwijls is er voordat het zover is gekomen, voordat je vervreemd bent geraakt, heel wat aan voorafgegaan. Omdat het een staat van zijn is, is het ook niet zo makkelijk om eruit te stappen. Je kunt niet zomaar de schakelaar omzetten en doen alsof er niets gebeurd is. En een ander kan dat zéker niet voor jou.

Wanneer ontwikkelt iemand vervreemding?

Mensen raken vervreemd van anderen en/of systemen wanneer het voor hen te angstig, pijnlijk of gecompliceerd wordt om de band te handhaven. Wanneer ze zich voor de zoveelste keer besodemieterd voelen, of genegeerd of niet gehoord, of dat ze het niet aankunnen wat er zich afspeelt — of alles tezamen.

Dikwijls wordt over vervreemding geschreven in termen van ‘vervreemd raken’, alsof het vervreemden toevallig, per ongeluk gaat. Dat dekt in het beginstadium het proces van vervreemden nog wel maar later minder. Voor de meeste mensen geldt dat ze op een bepaald moment bewust of onbewust een besluit nemen: nu is het genoeg, dit wil ik niet meer dragen, het is teveel — ik sluit me af, ik wil dat verdriet en die boosheid niet meer voelen.

Voorbeelden uit de praktijk

Je moeder heeft je op je 16e het huis uitgezet omdat ze je al jaren te dwars vond en niet meer te hanteren. Na een paar jaar waarin jullie nog wel enig contact onderhielden, is er nu helemaal geen contact meer. Je wilt niet meer.

Je dochter praat niet meer met je nadat jullie tien jaar geleden, toen zij twintig was, woorden kregen over hoe zij met haar geld omging. Je eeuwige kritiek kon ze niet meer hebben. Je heeft een aantal malen geprobeerd het contact te herstellen maar ze reageert niet meer.

Je kon zich niet vinden in de partner van je vader en dat heeft je duidelijk naar hem uitgesproken. Sindsdien is de relatie tussen jullie enkel maar verslechterd. Sinds een paar jaar hebben jullie geen contact meer.

Waarom is het moeilijk van vervreemding af te komen?

Als mensen besluiten dat het genoeg is, komt voor hen de ander in het vijandige kamp terecht: de ander is fout, en daarom wil ik niets meer met hem of haar te maken hebben. Als dat zich eenmaal in het hoofd gezet heeft, is het heel moeilijk om daar een andere draai aan te geven — je vijanden vergeven en weer met ze samenkomen is immers nogal wat.

Naarmate deze situatie langer zo duurt, wordt het makkelijker om afstand te houden en vervreemd te blijven. Daarbij komt dat de aanloop tot het vervreemd-zijn meestal verbonden is met angst, pijn, verdriet, rouw en/of boosheid. En daar blijft je het liefst van weg, dat kent je te goed.

Wat werkt?

Wat werkt om van vervreemding af te komen is het doorwerken van dat hele proces van wat je dwarszit en wat fout is gegaan, bij voorkeur in aanwezigheid van de ander van wie je vervreemd bent. Dat betekent ook dat je en die ander daar open voor moeten staan — anders werkt het niet.

Henri Rousseau, L'Enfant à la poupée, 1907

Henri Rousseau, L’Enfant à la poupée Orangerie, 1907

Herkent je dit bij jezelf of je kind?

Ik kan je helpen de eerste stap te zetten.

Neem contact op